Từ lịch sử vật lý

31

Hình 1.

vôn kế có điện trở trong rất lớn, nối với các đầu ra II, chỉ điện áp $\frac{U}{2}$. Nếu đặt điện áp $U$ vào các đầu ra II, thì vôn kế nối với các đầu ra I chỉ $U$. Sơ đồ điện nào ở trong “hộp”?

S. G. Xêmênchinski

Ф85. Có thể thực hiện với khí lí tưởng một quá trình kín (chu trình) sao cho các điểm $A$ và $B$ (hình 1) nằm trên cùng một đường đẳng nhiệt không?

Các nhiệt độ $T_1$ và $T_2$, tương ứng với các đường đẳng nhiệt vẽ trên hình 1, và thể tích $V_1$ (hoặc $V_3$) đã cho.

B. B. Bukhovtsev

Ф86. Trong thí nghiệm Millikan, vị trí của một giọt có trọng lượng $10^{-5}$ g được xác định bằng kính hiển vi với độ chính xác đến 10 micrômet. Sai số trong việc xác định vận tốc của nó là bao nhiêu?

Ф87. Nguồn sóng cầu chuyển động trên mặt nước với vận tốc $u$. Hãy vẽ hình ảnh sóng trên mặt nước khi vận tốc sóng lớn hơn và nhỏ hơn vận tốc của nguồn.

L. G. Aslamaov

TỪ LỊCH SỬ VẬT LÍ

Những nam châm điện đầu tiên xuất hiện không lâu sau khi Christian Ørsted phát hiện tác dụng từ của dòng điện vào năm 1820. Ngay mùa thu năm 1820, Ampère đã nghĩ ra nam châm điện không lõi sắt — xôlenôit (tên gọi này cũng do Ampère đặt ra). Ba năm sau, người giảng dạy vật lí người Anh ít tên tuổi Sturgeon đã nghĩ ra, chế tạo và trình diễn trong các bài giảng nam châm điện thực sự đầu tiên dưới dạng một thanh sắt phủ vécni (xem hình) có dây
quấn quanh. Vécni dùng làm chất cách điện. Người ta coi là thành tựu lớn việc nam châm điện này có thể giữ được vài chục gam sắt. Sturgeon cũng chế tạo nam châm điện hình móng ngựa đầu tiên, có thể giữ được vật nặng hơn 4 kg.
(Còn tiếp ở tr. 44.)